blog_verspilling_blogV2kaal

Verspilling van medicijnen: Hoe lossen we dat op?

Verspilling van medicijnen is een van de oorzaken dat onze zorgkosten toenemen. Want in Nederland danken we jaarlijks meer dan €180 miljoen aan medicijnen af. Rond de 40 miljoen daarvan is onnodig. Dat is natuurlijk zonde. Want uiteindelijk leidt dit er mede toe dat straks bepaalde medicijnen te duur worden en daardoor mogelijk niet meer vergoed worden. 

Daarnaast is verspilling nu op een andere manier vervelend. Want door het coronavirus dreigen er nog jarenlange tekorten aan sommige medicijnen. Daarom is het belangrijk om verspilling van medicijnen tegen te gaan. 

In deze blogpost vertellen we waarom onze zorg duurder wordt en wat de rol van verspilling van medicijnen daarbij is. Vervolgens leggen we uit wat patiënten er zelf aan kunnen doen en hoe de oplossing van Meds²Go kan helpen om dit probleem op te lossen.

De zorg wordt duurder

Dat de zorgkosten toenemen is al langer een feit. Dat geldt niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. In 2018 gaven we in Nederland in totaal €79 miljard aan zorg uit. Dat is €5.805 per persoon. Voor 2020 wordt verwacht dat we boven de €100 miljard aan zorgkosten uitkomen. Deze verwachting dateert van voor de uitbraak van het Coronavirus. Jaarlijks geven we ongeveer €5 miljard daarvan uit aan medicijnen. En voor 2040 is de verwachting dat de zorgkosten tegen die tijd verdubbeld zijn ten opzichte van 2018.

Waardoor wordt de zorg duurder? 

Een belangrijke reden dat de zorgkosten toenemen is dat we met zijn allen ouder worden. De welvaart heeft ervoor gezorgd dat we langer leven. En dat leidt ertoe dat we ook meer en langer zorg nodig hebben. 

Daarnaast neemt de kwaliteit van de zorg ook toe. Want de medewerkers in de zorg zijn beter opgeleid en ze hebben de beschikking over betere apparatuur en nieuwe technieken waardoor ze ons beter kunnen helpen. En de medewerkers moeten ook betaald worden. 

Specifiek voor medicijnen nemen de kwaliteitseisen ook toe, net als de veiligheidseisen. Dat is ook logisch gezien het feit dat het om onze gezondheid gaat. Daar wil je zo min mogelijk risico mee nemen. Zo kunnen eenmaal verstrekte verpakkingen niet meer aan andere patiënten worden gegeven. Verder wordt er, mede vanwege de kwaliteit en veiligheid, meer aandacht besteed aan onderzoek en ontwikkeling van betere medicijnen.

Dat is ook wel nodig, want naarmate we ouder worden, neemt ook de vraag naar medicijnen toe. Plus, niet onbelangrijk, bepaalde medicijnen werken niet meer omdat bacteriën en virussen er resistent tegen worden. Denk bijvoorbeeld maar aan antibiotica.

Verder worden medicijnen niet altijd op de juiste manier thuis bewaard. Zeker bij temperatuurgevoelige medicijnen is dat lastig. Als medicijnen niet juist worden bewaard verliezen ze hun werking of bederven ze zelfs. En dan moeten er extra medicijnen worden voorgeschreven.

Tot slot is er helaas nog steeds sprake van te veel voorschrijven. Dat kan zijn in de vorm van het aantal wat tegelijkertijd wordt voorgeschreven (in een keer 3 maanden vooruit) of in de dosis (zwaarder dan noodzakelijk). 

Hoe kunnen we de zorg betaalbaar houden?

Uit onderzoek blijkt dat de extra kosten tot grote problemen kunnen leiden bij patiënten. Zo blijkt in Nederland 38% van de ondervraagden in een onderzoek van RTL niet meer rond te kunnen komen door de toename in zorgkosten. Als gevolg daarvan “weigeren” sommige mensen zorg die ze op zich wel nodig hebben.

Er worden in Nederland diverse maatregelen genomen om de zorg enigszins betaalbaar te houden. Zo wordt er met ehealth oplossingen geprobeerd om het aantal bezoeken aan huisarts en ziekenhuis te verminderen. Je moet dan denken aan bezoek op afstand, waardoor de noodzaak om voor controle naar het ziekenhuis te gaan vermindert. Of aan apps en slimme bloeddrukmeters waarmee een dokter op afstand kan volgen of de bloeddruk niet te hoog wordt.

Daarnaast is er in de afgelopen jaren meer nadruk komen te liggen op preventie. In het regeerakkoord werd afgesproken dat tijdens de huidige kabinetsperiode €170 miljoen per jaar beschikbaar komt voor preventie.

Een ander deel van de oplossing voor hoge zorgkosten is dus om de verspilling van medicijnen tegen te gaan. Hier gaan we hieronder verder op in.

Wat is de oorzaak van verspilling van medicijnen?

Behalve dat er hoge kwaliteits- en veiligheidseisen zijn, zijn de mogelijkheden tot heruitgifte beperkt. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het met name voor goedkope medicijnen te duur is om hier een mechanisme voor te ontwikkelen. Maar voor duurdere medicijnen, zoals temperatuurgevoelige medicijnen, wordt onderzocht of en onder welke voorwaarden heruitgifte wel mogelijk is. 

Plus waar sommige apotheken een overschot hebben, is er bij andere een tekort. Dat leidt tot vernietiging van medicijnen die elders wel gebruikt zouden kunnen worden.

Verder verspillen patiënten zelf medicijnen door zich niet aan de voorschriften van de arts en apotheker te houden. Dit wordt ook wel therapietrouw of therapie compliance genoemd. Zo worden doses overgeslagen of wordt er minder ingenomen dat zou moeten. Als gevolg daarvan kunnen klachten verergeren, wat weer kan leiden tot extra bezoek aan een arts of zelfs een ziekenhuisopname.

Tot slot houden patiënten medicijnen over omdat ze eerder mogen of moeten stoppen. En die gooien ze vervolgens weg of brengen ze naar de apotheek die ze dan ook weg moeten gooien.

Wat is het gevolg van verspilling van medicijnen?

De verspilling van medicijnen heeft tot gevolg dat de gezondheidszorg duurder wordt. Daarnaast kunnen er dus tekorten aan bepaalde geneesmiddelen ontstaan. Om de kostenstijging tegen te gaan en medicijnen betaalbaar te houden, neemt de overheid  maatregelen

Zo gelden er maximumprijzen voor geneesmiddelen en wordt er waar mogelijk centraal ingekocht of over prijzen onderhandeld. Daarnaast worden nieuwe geneesmiddelen niet meer automatisch toegelaten tot het basispakket. Met als gevolg dat ze dus niet meer automatisch vergoed worden.

Verder moeten patiënten in sommige gevallen al bijbetalen voor hun medicijnen. Die eigen bijdrage is maximaal €250 per jaar. Dit bedrag komt bovenop het eigen risico van het basispakket.Verzekeraars vergoeden daarnaast alleen het goedkoopste geneesmiddel met dezelfde werkzame stof. Dus ook dat betekent dat duurdere varianten niet meer worden vergoed.

Hoe kunnen we samen de verspilling van medicijnen tegen gaan?

Omdat we niet op de kwaliteit van de zorg en medicijnen willen bezuinigen moeten we de zorg efficiënter maken. Een goede manier om dat te doen is verspilling tegen te gaan. Dit kan bijvoorbeeld door apotheken de mogelijkheid te geven om de medicijnen aan te passen aan het gebruik door patiënten. Hiervoor is wel een aanpassing van de Europese Octrooiwetgeving nodig en dat zal waarschijnlijk nog wel even duren.

Een andere manier om onnodige vernietiging van medicijnen tegen te gaan is dat er kleinere hoeveelheden worden voorgeschreven. Dit gebeurt al in een proef bij het RadboudUMC. Hierdoor moet een patiënt vaker naar de apotheek, maar tegelijkertijd wordt verspilling tegengegaan doordat die patiënt veel eerder kan bijsturen in het geval van bijwerkingen.

Met name waar het gaat om therapietrouw, is het inmiddels met allerlei toepassingen mogelijk om het makkelijker te maken voor patiënten om tijdig hun medicatie in te nemen. 

Goed bewaren voorkomt de verspilling van medicijnen?

Op bewaar gebied zijn er allerlei toepassingen om te zorgen dat bijvoorbeeld temperatuurgevoelige medicijnen op de juiste manier bewaard worden. Dit wordt een steeds groter probleem omdat in de komende decennia steeds meer patiënten deze biologicals  zullen krijgen voorgeschreven. Meds²Go werkt op dit moment aan de Cool-One die een oplossing voor het bewaarprobleem brengt.

Tot slot zijn er inmiddels technologische mogelijkheden voor apotheken om overbodige medicijnen met elkaar uit te wisselen. Via PharmaSwap kunnen aangesloten apothekers bijvoorbeeld hun overschot aan medicijnen uitwisselen met andere aangesloten apothekers die een tekort hebben. Op die manier wordt er optimaler gebruik gemaakt van reeds bestaande voorraden.

Wat kunnen patienten zelf aan verspilling van medicijnen doen?

Het belangrijkste wat patiënten kunnen doen is zich aan de voorschriften van arts en apotheker houden. Dus hun medicijnen op de juiste manier en op het juiste moment innemen.

In overleg met artsen verspilling voorkomen

Patiënten kunnen ook samen met hun arts bij nieuwe medicijnen bespreken of het voorschrijven van een kleinere dosis wellicht beter is. Dit kan bijvoorbeeld een goed idee zijn als ze nieuwe medicijnen uitproberen waarvan ze niet weten wat de bijwerkingen bij hun gaan zijn. Of als al bekend is dat ze kort na de uitgifte voor onderzoek naar het ziekenhuis moeten. Er is dan kans dat de medicatie naar aanleiding van de resultaten worden bijgesteld. En anders kan bij het ziekenhuisbezoek gemakkelijk een nieuwe dosis worden gehaald.

Verder zouden ze al met hun arts kunnen overleggen zodra ze te veel last van bijwerkingen krijgen. Behalve dat het voorkomt dat ze te lang doorgaan met medicijnen die slecht voor de patiënt zijn, kunnen ze dan sneller overschakelen op medicijnen die minder bijwerkingen hebben. En ook daarmee voorkom je verspilling van medicijnen.

Medicijnen op de juiste manier bewaren

Patiënten die temperatuurgevoelige medicijnen zoals biologicals gebruiken, moeten die uiteraard op de juiste temperatuur bewaren. Niet elke plek in de koelkast is geschikt en ook aan de afstelling van je koelkast kunnen ze misschien nog wat verbeteren. In ons blog over dit onderwerp vind je meer informatie en vertellen we welke oplossing Meds²Go ontwikkelt om het goed bewaren van medicijnen makkelijker te maken.

En tot slot is het belangrijk dat ongebruikte medicijnen teruggebracht worden naar de apotheek of worden verwerkt als klein chemisch afval. Medicijnen die niet opnieuw gebruikt kunnen worden, kunnen op de juiste manier worden vernietigd. Anders komen ze in het milieu terecht en daar kunnen ze eigenlijk alleen maar schade toebrengen aan mens en dier.

Wat doet u op dit moment al om verspilling van medicijnen te voorkomen?

Wij zijn benieuwd of u nog tips heeft om verspilling van medicijnen te voorkomen. Zijn er bijvoorbeeld onderzoeken rondom het hergebruiken van medicijnen? Of heeft u juist een vraag of probleem met het goed bewaren van uw medicijnen? Laat het ons weten in een reactie hieronder of op een van onze social media kanalen.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *